“Is likely to be a mess.” Dat waren de woorden van de Amerikaanse opperrechter Brett Kavanaugh, nadat het Amerikaanse Hooggerechtshof een groot deel van de handelsheffingen van president Trump ongrondwettelijk verklaarde. Volgens Kavanaugh dreigt bij terugbetaling van reeds geïnde importheffingen een administratieve en juridische chaos. Het zou gaan om een bedrag van $175 miljard, circa 0,5% van het bbp. Een recept voor verhoogde onzekerheid en langdurige rechtszaken.

De feiten op een rij. Ruim een week geleden verklaarde het Hooggerechtshof de invoerheffingen ongeldig die president Donald Trump had opgelegd op basis van de International Emergency Economic Powers Act (IEEPA) uit 1977. De wederkerige heffingen worden daarom teruggedraaid. Deze vertegenwoordigen meer dan 60% van alle Amerikaanse importheffingen. Dat heeft behoorlijke impact en dwingt tot een herijking van het handelsbeleid.

De regering-Trump kwam dan ook direct in actie. Via andere wetgeving worden nieuwe heffingen ingevoerd. Zo werd een wereldwijde heffing van 15% aangekondigd op basis van Sectie 122. Deze bepaling geeft de president ruimte om tijdelijk importheffingen op te leggen bij een ernstig tekort op de betalingsbalans. De maatregel geldt maximaal vijf maanden, tenzij het Congres de looptijd verlengt. Dit is dus een tijdelijke oplossing die ook weer nieuwe vragen oproept over de juridische geldigheid. Maar ook via andere wetgeving kunnen nieuwe importheffingen worden ingevoerd.

Dus op korte termijn is het weer onzekerheid troef. Toch is er een duidelijke silver lining: Amerikaanse instituties blijken robuust. Het Hooggerechtshof bevestigde de scheiding der machten zoals vastgelegd in de grondwet. Het Witte Huis voert uit, het Congres maakt wetten en heft belastingen. De rechterlijke macht begrenst de uitvoerende macht. Twijfels over de onafhankelijkheid van door Trump benoemde rechters blijken ongegrond. Dat gold eerder ook bij de voordracht van de nieuwe Fed-voorzitter.

Op langere termijn kan de uitspraak juist stabiliteit brengen. Want een belangrijk instrument om snel handelsheffingen op te leggen verdwijnt. Structurele handelsheffingen moeten voortaan via een omslachtiger, maar juridisch duurzamer traject worden ingevoerd. Dat verkleint de volatiliteit van het handelsbeleid en vergroot de voorspelbaarheid voor bedrijven en consumenten.

En de financiële markten? Die reageerden nauwelijks. De koersbewegingen bleven afgelopen week beperkt en de aandacht ging vooral uit naar andere thema’s, zoals de kwartaalcijfers van NVIDIA. Beleggers laten zich dus niet meeslepen door de hernieuwde onzekerheid. De consensusverwachting is dat de economische impact van de handelsperikelen beperkt blijft. Gelukkig geen nieuwe mess op de markten.