Met die gedachte is de pensioendiscussie goed samen te vatten. Pensioen gaat niet alleen over hoeveel euro’s deelnemers later krijgen. Het gaat ook over wat die euro’s waard zijn, en over de wereld waarin ze worden uitgegeven. Dat is in feite een vraag naar brede welvaart. Niet alleen inkomen telt, maar ook gezondheid, wonen, natuur, infrastructuur en leefomgeving. Dat klinkt logisch. Toch schuurt het. Rendement is meetbaar. Leefbaarheid is lastiger. Maar klimaatverandering, biodiversiteitsverlies en ongelijkheid maken duidelijk dat welzijn geen zachte bijzaak is.

Dat is deze zomer opnieuw zichtbaar in Europa. Extreme hitte werkt op de economie zoals warm rivierwater op een kerncentrale. De centrale is niet kapot. De turbines staan er nog. De vraag naar stroom is juist hoog. Maar als het koelwater te warm wordt, kan de centrale niet op volle kracht draaien. In Frankrijk moesten kernreactoren tijdelijk minder produceren door hitte en warm rivierwater. Niet door een technisch defect, maar door de grenzen van koeling. Daarmee is de kerncentrale niet alleen een voorbeeld uit de energiesector, maar een metafoor voor de hele economie.

Ook de bosbranden bij Bordeaux vertellen dat verhaal. Bij Lège-Cap-Ferret verspreidde een brand zich over meer dan 31 vierkante kilometer. Honderden brandweerlieden werden ingezet en duizenden mensen moesten weg. Klimaatrisico is dan geen model meer, maar werkelijkheid. Nederland voelt dezelfde kwetsbaarheid via droogte. Rijkswaterstaat schaalde op 16 juli 2026 op naar feitelijk watertekort. Waterbeheerders nemen extra maatregelen om het beschikbare water te verdelen.

Daarmee wordt klimaatrisico minder abstract. Het zit niet alleen in verre landen of toekomstige scenario’s. Het raakt Europese energie, Nederlandse rivieren, landbouw, drinkwater, woningen, infrastructuur en natuur. De economische logica is simpel. Bij extreme hitte en droogte neemt de “koelruimte” van de economie af. Werknemers worden minder productief. Rivieren voeren minder water af. Scheepvaart krijgt beperkingen. Oogsten komen onder druk. De vraag naar elektriciteit stijgt door airco’s en koeling.

Zo kan een hittegolf uitgroeien tot een prijsgolf. De vraag naar energie, voedsel en vervoer blijft bestaan, terwijl het aanbod hapert. Bij stroom is dat vaak als eerste zichtbaar: warme dagen stuwen de vraag op, terwijl warm koelwater en lage rivierstanden centrales kwetsbaarder maken. Bij voedsel werkt het trager, maar langduriger. Hitte drukt oogsten, droogte beperkt irrigatie en extreem weer raakt opslag en transport. Tegelijk stijgen de kosten voor energie, water, veevoer en koeling. Voor centrale banken is dat lastig: een renteverhoging zorgt niet voor regen of koelere rivieren. Extreem weer kan zo groei drukken en inflatie opstuwen. Voor gepensioneerden raakt dat direct aan koopkracht.

Wat te doen? Voor pensioenfondsen begint het antwoord niet bij het loslaten van rendement. Zonder rendement is er geen goed pensioen. Maar rendement staat niet los van de wereld waarin het wordt gerealiseerd. Pensioenvermogen kan ook werken voor waterbeheer, energie-infrastructuur, woningen, natuur en klimaatbestendige steden.

Dat is geen liefdadigheid, maar beleggen in brede welvaart: in de voorwaarden die bepalen wat een pensioen later waard is. Koopkracht is immers meer dan het bedrag op de rekening. Het is ook wat je met dat bedrag nog kunt kopen, gebruiken en beleven.