“If AI overdelivers, it will impact financial stability. If AI underdelivers, it will impact financial stability.” Met deze woorden vatte Torsten Slok van Apollo Global Management het huidige dilemma van centrale bankiers goed samen. AI houdt namelijk niet alleen de gemoederen van beleggers bezig, maar ook die van centrale bankiers.

Dat werd duidelijk bij de jaarlijkse ECB-conferentie in Sintra. De AI-revolutie was dit jaar het dominante thema. Bij bijna iedere discussie kwam het onderwerp bovendrijven.

Op zich niet verwonderlijk. Ten eerste doet de omvang van de AI-investeringen menigeen duizelen. De AI-hausse zou behoren tot de grootste kapitaalcycli sinds de aanleg van de spoorwegen in de 19e eeuw. Daarnaast is AI dermate disruptief dat het in vrijwel alle scenario’s van centrale bankiers een rol speelt. Tot slot vrezen velen dat AI de financiële stabiliteit kan bedreigen.

Daarmee is AI een factor die centrale bankiers niet meer kunnen negeren. Maar het is te vroeg om de impact goed te begrijpen. Het is nog gissen hoe groot de impact van AI gaat zijn op de brede productiviteitsgroei in de economie. Wordt het een productiviteitsversneller die de westerse economieën een broodnodige groei-impuls geeft? Of blijft het toch beperkt tot bepaalde afgebakende taken en AI-filmpjes van Trump?

Ook de impact op inflatie is minder eenduidig dan het op het eerste gezicht lijkt. Er is brede consensus dat technologische innovaties op langere termijn desinflatoir werken. De bewijzen stapelen zich echter op dat de AI-hausse op korte termijn juist inflatoir werkt. De reden is simpel: chips, datacenters, stroomnetten en technisch personeel zijn schaars. En schaarste gaat vaak gepaard met stijgende prijzen.

De grootste zorg van centrale bankiers zit echter bij de effecten van AI op de financiële stabiliteit. En dan gaat het niet alleen over de vraag of alle investeringen wel rendabel zijn en of de huidige waarderingen van AI-bedrijven op een bubbel wijzen. Het gaat vooral ook over de invloed van AI binnen het financiële systeem. Autonoom werkende AI-trading systemen kunnen marktbewegingen versterken of zelfs koersen gaan manipuleren. AI-modellen kunnen kredietverlening ondoorzichtiger maken. Cyberrisico’s nemen toe. En de ongelijkheid tussen landen en bedrijven met en zonder toegang tot AI kan toenemen.

De vraag is: wat te doen?

Centrale banken hebben daar inmiddels een begin van een antwoord op. Niet door de AI-revolutie te voorspellen, want dat kunnen ze niet. Maar door de focus te leggen op beheersbaarheid. AI mag geen black box worden in het hart van het financiële systeem. Financiële partijen moeten weten waar AI wordt gebruikt en met welke data, welke beslissingen eruit komen en wie verantwoordelijk is als het model ontspoort. Menselijke verantwoordelijkheid mag niet worden uitbesteed aan een algoritme.

Daarmee grijpen toezichthouders terug op bekend terrein: governance, modelrisico, operationele weerbaarheid en cyberrisico. Het is echter maar de vraag of daarmee alle risico’s kunnen worden vermeden. Misschien kunnen centrale bankiers ook hier teruggrijpen op de lessen van de recent overleden Alan Greenspan. Hij voorkwam bubbels niet. Hij stond vooral klaar om de rotzooi op te dweilen als de boel ontspoorde. Bij AI lijkt dat opnieuw het hoogst haalbare: niet de revolutie sturen, maar zorgen dat het financiële systeem een airbag heeft.