Stelt u zich voor dat de oorlog in het Midden-Oosten voorbij is wanneer u dit leest. Het klinkt misschien als wensdenken. Toch helpt het om dit moment even te verkennen. “Regeren is vooruitzien,” zeggen we dan. Maar vooruitzien betekent niet wachten tot de rust terugkeert. Het betekent leren kijken voorbij de opluchting. Dus pakt u, figuurlijk, de verrekijker. Niet om in het luchtledige te kijken, maar om scherper te zien wat voor ons ligt ná de oorlog. Wie door die verrekijker kijkt, ziet mensen de krant openslaan. De toon is opgelucht. Elke pagina spreekt van de-escalatie. Aan de pomp betaalt u weer rond de twee euro voor een liter benzine. Markten herstellen. Op handelsschermen keert de rust terug. Het gevoel van urgentie ebt weg. Alsof een hoofdstuk is afgesloten en de agenda kan worden hervat. Maar wie iets langer kijkt, ziet dat de problemen van voor de oorlog niet zijn verdwenen.

De oorlog rond Iran was geen losstaand incident. Door de verrekijker wordt zichtbaar wat al langer onder spanning stond. Machtsverhoudingen zijn verschoven. Allianties, waaronder de NAVO, zijn minder vanzelfsprekend. De Verenigde Staten hebben hun strategische ambities rond Groenland nog niet losgelaten.

Verleggen we de blik iets naar het westen, dan blijft de concentratie in Amerikaanse aandelen scherp in beeld. Een beperkt aantal technologiebedrijven bepaalt het marktsentiment. Zolang groei- en winstverwachtingen overeind blijven, ondersteunt dat waarderingen. Tegelijk vergroot deze afhankelijkheid het concentratierisico. Kleine bewegingen kunnen een groot effect hebben.

Wie door de verrekijker inzoomt op private markten, ziet blijvende spanning. Private equity kampt nog steeds met vertraagde exits. In private credit groeit de aandacht voor leningsvoorwaarden die de afgelopen jaren zijn versoepeld. Dat was werkbaar in een omgeving van overvloedig kapitaal. Maar wanneer beleggers liquiditeit verlangen, blijkt het private karakter dat toch niet te kunnen bieden.

Ook wanneer we inzoomen op overheden, blijft het beeld broos. Schuldenniveaus zijn hoog en beperken de ruimte om nieuwe schokken op te vangen. Inflatie ligt duidelijk lager dan tijdens de energiecrisis van 2022, maar blijft boven de centralebankdoelstellingen. Centrale banken bewegen in een smaller speelveld, terwijl de druk op hun onafhankelijkheid zichtbaar toeneemt.

Daarnaast stabiliseert de politiek niet vanzelf. In Europa is het risico van extreemrechts niet verdwenen. De oorlog in Oekraïne woekert voort buiten de voorpagina’s van de media. In Azië blijven de spanningen rond China en Taiwan bestaan, recent nog onderstreept door herhaalde claims van Beijing.

En door al deze ontwikkelingen heen loopt een trend die geen pauze kent. Klimaatverandering vertaalt zich nog steeds in extreme weersomstandigheden, hogere verzekeringspremies en aanpassingen in infrastructuur. Die effecten verdwijnen niet wanneer geopolitieke spanningen afnemen.

Het is verleidelijk om, zodra de oorlog voorbij lijkt, alles weer te normaliseren. Om te doen alsof het referentiepunt van vóór de oorlog nog volstaat.

Ik zal u niet langer vasthouden. U mag uw verrekijker weer neerleggen. Kijkt u om u heen, dan is de oorlog in het Midden-Oosten er helaas nog steeds. En dat geldt helaas óók voor de problemen van vóór die oorlog.