Verder volgens...
200

Het fluisterwoord: eurobonds
Er zijn woorden die in Brussel fluisterend worden uitgesproken. Eurobonds is er zo één. In de praktijk pleit bijna niemand voor de ‘echte’ eurobonds die nationale staatsobligaties vervangen, maar voor schulduitgifte onder de paraplu van de Europese Unie. Zelfs dat geldt voor de populisten in Europa al als een rode lap. Ze roepen beelden op van een transferunie, van Noord dat betaalt voor Zuid, van verlies aan nationale controle. Het debat stokt vaak al vóór het woord wordt uitgesproken. Toch wordt dit fluisterwoord in het huidige geopolitieke tijdperk steeds relevanter. De wereld is fundamenteel veranderd. Zoals ik vaker op deze plek heb betoogd: machtspolitiek is terug. Niet verhuld, maar expliciet. De Verenigde Staten gebruiken de dollar steeds nadrukkelijker als geopolitiek instrument. China bouwt aan alternatieve financiële netwerken om de eigen afhankelijkheid te verminderen. Europa bevindt zich midden in dat krachtenveld, maar mist met de euro de financiële schaal voor een geloofwaardig alternatief. Wie strategische autonomie serieus neemt, moet de financiële basis op orde brengen. Zonder volwassen Europese kapitaalmarkt blijft de euro structureel in de schaduw van de dollar en kan die geen alternatief bieden voor de wereldwijde reservemunt. Zo’n kapitaalmarkt kan niet zonder diep, liquide en veilig Europees schuldpapier en is noodzakelijk voor de investeringsopgave die voor ons ligt. Zeker nu defensie, energiezekerheid en industriële weerbaarheid bovenaan de agenda staan, zoals het Draghi rapport onderstreept. Het ongemakkelijke is dat we doen alsof eurobonds een radicale stap zouden zijn. Dat zijn ze niet. Europa leent al gezamenlijk: via de Europese Investeringsbank al decennia, via het Europees Stabiliteitsmechanisme sinds de eurocrisis en sinds 2020 op grote schaal via het coronaherstelfonds. Dat programma, bedoeld voor investeringen in vergroening en digitalisering, alleen al heeft een omvang van circa €800 miljard, maar is verpakt als tijdelijk en uitzonderlijk. In de praktijk zijn het de facto eurobonds, maar zonder het etiket. Tegelijkertijd is één zorg terecht en moet die serieus worden genomen. Eurobonds mogen geen blanco cheque worden voor nationale begrotingen. Ze zijn bedoeld voor investeringen in Europese publieke goederen, zoals infrastructuur, defensie en energiezekerheid. Niet om de accijns op benzine te verlagen of om pensioenen uit de lopende begroting te betalen. Eurobonds zijn een voorwaarde voor investeringen, niet voor consumptie. Anders groeit de politieke weerstand en verdwijnt, terecht, het draagvlak. Maar precies hier gaat het debat mis. Het blijft hangen in discussies over nationale boekhoudingen en oud zeer uit de eurocrisis. Alsof de inzet in de huidige tijd nog steeds uitsluitend over begrotingsregels gaat. Inmiddels gaat het over iets groters: kan Europa zichzelf verdedigen in een wereld waarin veiligheid, industrie en financiën één systeem vormen? In dat licht weegt autonomie zwaarder dan de vraag wie welke schuld op de balans heeft. Misschien helpt het om het beestje anders te noemen. Geen eurobonds, maar veiligheids- of energiezekerheid obligaties. Woorden doen ertoe, zeker in politiek gevoelige dossiers. Maar belangrijker is dat we stoppen met doen alsof dit een theoretische discussie is. De keuze is uiteindelijk niet óf Europa samen leent. Dat doet het al. De echte keuze is of we blijven fluisteren, of eindelijk erkennen dat veiligheid en geopolitieke slagkracht belangrijker zijn dan de vraag wie precies welke schuld op de balans heeft staan. In een wereld waarin macht weer telt, is fluisteren zelden de winnende strategie.
In 'Verder volgens...' duiden de auteurs op persoonlijke titel financiële thema's.
Deze week geschreven door Ruben Kwast, Investment Strategist.
Wil je reageren op dit artikel? Mail ons >
Achmea Investment Management
Investment Strategy
Postadres Postbus 866, 3700 AW Zeist
Bezoekadres Handelsweg 2, 3707 NH Zeist