Jarenlang zijn we verwend met “gratis geld”. Na de financiële crisis van 2008 zetten centrale banken de monetaire sluizen wagenwijd open, met lage rentes en een overvloed aan kapitaal als gevolg. Dit was de ideale voedingsbodem voor stijgende aandelenkoersen, hogere vastgoedwaarderingen en een sterke groei van private markten.

In 2022/2023 werden we opgeschrikt door een renteschok. Inflatie dwong centrale banken tot de meest agressieve renteverhogingen in tientallen jaren. Markten moesten weer even wennen aan een wereld waarin geld niet langer gratis was, maar absorbeerden die uiteindelijk vrij probleemloos. Die renteschok ligt inmiddels grotendeels achter ons. We zitten nu in een nieuwe fase, in een beleggingsregime met structureel hogere rentes.

Overheden moeten aanhoudend hoge begrotingstekorten financieren, terwijl tegelijkertijd de zorgen over de houdbaarheid van staatsschulden toenemen. Daarnaast investeren bedrijven honderden miljarden in de AI-revolutie en zorgen geopolitieke spanningen en hogere energieprijzen voor nieuwe inflatiedruk.

Dat alles vraagt om veel kapitaal. Heel veel kapitaal. En daar wringt het. De obligatiemarkt geeft namelijk een boodschap af: wie bereid is voor lange tijd geld te lenen, eist daarvoor een passende (lees: steeds hogere) vergoeding. In de Verenigde Staten liep de 30-jaarsrente onlangs op tot rond de 5,3%, het hoogste niveau sinds 2007. Ook in Duitsland, Frankrijk en Japan zijn de lange rentes naar niveaus gestegen die we jaren niet hebben gezien.

Aandelenmarkten zijn desondanks opvallend veerkrachtig gebleken. Lange tijd werden we dan ook getrakteerd op het beste van drie werelden tegelijk: economische groei, stijgende bedrijfswinsten en hogere rentes. Dat werkte verrassend goed. Maar die combinatie begint te kraken. De afgelopen weken ontstonden de eerste scheurtjes in dat verhaal. Technologie- en chipaandelen kwamen onder druk. Tegelijk nemen de zorgen toe over een combinatie van afzwakkende groei en hardnekkige inflatie. De term ‘stagflatie’ duikt weer vaker op.

In delen van de private creditmarkt zijn de gevolgen al zichtbaar. Bedrijven die jarenlang konden profiteren van ruim en goedkoop kapitaal krijgen steeds vaker te maken met hogere financieringslasten. Zolang de economie voldoende groeit, blijft dat beheersbaar. Maar de ruimte om tegenvallers op te vangen wordt kleiner.

Dat betekent niet automatisch dat een recessie of een grote correctie aanstaande is. Wel lijkt er een belangrijk uitgangspunt in de markt te veranderen. Het gaat niet alleen maar om overheidstekorten, inflatie of AI, maar om het verdwijnen van een overtuiging die beleggers jarenlang houvast gaf: dat goedkoop geld uiteindelijk altijd terugkeert. Die wereld ligt achter ons. Het einde van goedkoop geld is geen tussenfase meer, maar een nieuw vertrekpunt. Rentes lijken op structureel hogere niveaus te liggen. Wen er maar aan.