De onafhankelijkheid van de Amerikaanse centrale bank (Federal Reserve) is opnieuw in het geding. Nadat eerder al Fed-bestuurder Lisa Cook beschuldigd is van hypotheekfraude, dreigt president Trump nu met een strafrechtelijk onderzoek tegen Fedvoorzitter Jerome Powell. De officiële aanleiding is potsierlijk: Powell zou het Congres hebben misleid over de kosten van een verbouwing van Fed-gebouwen. Maar in werkelijkheid draait het om iets heel anders: Trump wil gewoon lagere rentes.

Deze ontwikkeling is riskant. Niet omdat Powell altijd alles goed doet. Zeker niet. Maar met het inzetten van een strafrechtelijk onderzoek als drukmiddel wordt een grens overschreden. Een rotsvast vertrouwen in de onafhankelijkheid van de Fed is namelijk zeer belangrijk. Zodra dat onder druk komt te staan, wordt dat direct afgestraft op de financiële markten. Denk aan een zwakkere dollar, hogere rentes en beleggers die vluchten naar alternatieven zoals goud. Ofwel, de safe haven status van de dollar en Amerikaanse staatsobligaties komt onder druk te staan.

De timing van het conflict met Powell is opvallend. De Amerikaanse economie groeit weliswaar minder hard, maar krimpt niet. De arbeidsmarkt koelt wat af, maar stort niet in. En ook zijn de inflatierisico’s nog niet van tafel. Niet bepaald de ideale omgeving om de beleidsrente te verlagen. En precies dat frustreert het Witte Huis: met tussentijdse verkiezingen in aantocht wil hij groei voelen in de portemonnee van de kiezer.

Tegelijkertijd moeten we niet net doen alsof de Fed tot nu toe een onaantastbaar heilig instituut was. De onafhankelijkheid van de centrale bank is altijd al kwetsbaar geweest. Het is van alle tijden dat presidenten hebben geprobeerd invloed uit te oefenen. Nixon zette Arthur Burns onder druk. En Johnson kreeg het aan de stok met William McChesney Martin. Formeel staat de centrale bank dan wel los van de politiek, maar in de praktijk is er veel verwevenheid. Zo hielp de Fed in het verleden oorlogen financieren, hield ze rentes kunstmatig laag om overheidsschulden betaalbaar te houden en introduceerde ze onconventionele opkoopprogramma’s om de lange rente te drukken.

De huidige verontwaardiging is dan ook enigszins selectief. Toen centrale banken jarenlang extreem ruim beleid voerden en overheden goedkoop konden lenen, stelde bijna niemand vragen over hun onafhankelijkheid. Pas nu de Fed tegen de politieke wind in gaat, wordt dit argument weer van stal gehaald.

Dat maakt het huidige risico echter niet kleiner. Integendeel. Omdat de onafhankelijkheid nooit absoluut was, is het extra gevaarlijk als die nu verder wordt uitgehold. Als markten de Fed structureel gaan zien als verlengstuk van de politiek, dan komt de monetaire stabiliteit in het geding. De vraag is of Washington dat ook inziet.