“Who will be the next prime minister?” Binnen Labour, de Conservatieven en Reform UK zullen meerdere handen omhooggaan bij die vraag. Formeel zal uiteindelijk één politicus premier worden, maar de facto zit de beslissende macht mogelijk niet eens in de zaal. Ook niet in Westminster of bij de partijleden. De volgende Britse premier zou zomaar kunnen worden aangewezen door de obligatiemarkt. Door de bond vigilantes. Misschien zijn zij daarmee wel de echte prime minister. Jarenlang leek de term bond vigilantes iets uit een andere tijd: obligatiebeleggers die overheden disciplineren door staatsobligaties te verkopen zodra begrotingsbeleid ongeloofwaardig wordt. Inmiddels zijn zij terug van weggeweest. Niet langer als theoretisch risico voor politici, maar als uiteindelijke politieke macht. Na het grote verlies van Labour bij de lokale verkiezingen wordt nadrukkelijk aan de stoelpoten van premier Keir Starmer gezaagd. Binnen Labour dringen mogelijke opvolgers zich nadrukkelijk naar voren. Normaal gesproken draait de geschiktheid van een kandidaat om leiderschap of ideologische richting. Maar in het huidige Verenigd Koninkrijk telt uiteindelijk vooral één vraag: welke kandidaat accepteren de bond vigilantes? De schaduw van Liz Truss hangt namelijk nog altijd boven Westminster. Na slechts 45 dagen was haar premierschap politiek al voorbij. Financiële markten hadden haar begrotingsplannen genadeloos afgestraft. Britse staatsrentes schoten omhoog, pensioenfondsen kwamen in de problemen en uiteindelijk bleek niet de oppositie, maar de obligatiemarkt haar premierschap te beëindigen. Sindsdien weten Britse politici dat de bond vigilantes geen neutrale toeschouwers zijn, maar actieve bewakers van de grenzen van beleid. Dat maakt de strijd om het premierschap automatisch ook een stresstest voor de obligatiemarkt. Iedere kandidaat die flirt met ruimere uitgaven, hogere tekorten of belastingverlagingen zonder dekking loopt het risico direct te worden afgestraft via oplopende rentes. Niet maanden later, maar al vóór de verkiezing. Daarmee verschuift ook de politieke macht. Verkiezingen bepalen formeel wie regeert, maar financiële markten bepalen nadrukkelijker wie kán regeren. Die waarschuwing geldt niet alleen voor Londen. Ook in Europa groeit de verleiding om de grote uitdagingen van deze tijd met extra schuld te financieren. Dat geldt voor populistische partijen, maar net zo goed voor traditionele middenpartijen. Obligatiemarkten kijken mee en zullen niet iedere rekening blijven accepteren. Als Europese politici denken dat dit niet voor hen geldt, doen zij er goed aan naar de overkant van de Atlantische Oceaan te kijken. Zelfs Donald Trump botste na Liberation Day op die grens. Obligatiebeleggers eisten snel een hogere vergoeding, waarna de rente in hoog tempo opliep. Binnen een week moest Trump alweer gas terugnemen op zijn tarievenbeleid. Zelfs de Verenigde Staten, met de grootste en meest liquide obligatiemarkt ter wereld, blijken dus niet onaantastbaar. Misschien is dat wel de meest ongemakkelijke conclusie voor politici en kiezers. In een wereld van stijgende geopolitieke spanningen, deglobalisering en hoge schulden verschuift politieke macht langzaam van parlementen naar obligatiemarkten. De vraag is daardoor niet alleen meer wie de verkiezingen wint, maar vooral: wie accepteren de bond vigilantes as their next prime minister?